Меѓународниот ден на жената, одбележан на 8 март, се прославува како ден за промоција на правата на жените, родовата еднаквост и зајакнување на жените и девојките низ светот. Празникот потекнува од протестите на текстилните работнички во Њујорк во 1857 година, кои барале подобри услови за работа и поголеми права.
Почетоци на официјално чествување:
- Првата регистрирана прослава се одржала на 28 февруари 1909 година во Њујорк, организирана од Социјалистичката партија на Америка.
- Следната година започнале демонстрации во Европа за правата на жените, инспирирани од овие настани.
- Германската активистка Клара Цеткин на Меѓународната женска социјалистичка конференција во Копенхаген 1910 година предложила меѓународно чествување на Денот на жената за промоција на родова еднаквост и право на глас за жените.
Клучни историски настани:
- Првата значајна прослава низ Европа била на 19 март 1911 година, со протести за право на глас и против дискриминација при вработувањето.
- Пожарот во текстилната фабрика „Триангл Ширтвејст“ во 1911 година во Њујорк, при кој загинаа 146 работници, главно жени и мигранти, го зајакнал мотивот за борба за работнички и женски права.
- Во Русија, протестите на текстилните работнички на 8 март 1917 година (23 февруари по Јулијански календар) беа вовед во Февруарската револуција, што доведе до абдикација на царот и воведување на правото на глас за жените.
Глобална промоција:
- Во Кина, првото чествување било во 1922 година, а во 1949 година 8 март е прогласен за официјален празник со полудневен одмор.
- Во Шпанија 1936 година, Долорес Ибарури предводела „женски марш“ за одбележување на Денот на жената.
- По Втората светска војна, празникот бил поврзуван со социјалистичките и левичарските движења, а во 70-те години глобално се промовира од феминистичките и женските организации.
Современо значење и предизвици: Денес, 8 март е официјален празник во земји како Русија, Кина, Украина, Белорусија, Виетнам, Ерменија, Молдавија, Монголија и Узбекистан, а во многу други се одбележува како ден за промоција на постигнувањата на жените, борбата за права и рамноправност.
Сепак, со глобализацијата и маркетинг кампањите, празникот често се искомерцијализира како ден за подароци или се релативизира како „Ден на мајката“, што го намалува фокусот на оригиналните цели за социјални реформи и родова еднаквост.
Мото 2026 година (ОН): „За СИТЕ жени и девојки: Права. Еднаквост. Зајакнување“.
Овој ден останува момент за рефлексија на постигнувањата на жените, за поттикнување на родовата еднаквост и за потсетување дека борбата за права и рамноправност продолжува.
