Во пресрет на Светскиот ден на здравјето, ревизорскиот извештај на Државниот завод за ревизија откри сериозни слабости во програмите за рана детекција на малигни заболувања, укажувајќи дека тие, и покрај долгогодишното постоење, не обезбедуваат доволна покриеност на населението ниту навремена дијагностика.
Клучни наоди од ревизијата:
- Нисок опфат на скрининг: Рак на дојка: 0,8–5,4% од целната популација. Рак на грлото на матката: 10,3–15,5%. Овие бројки се далеку под европските препораки и не обезбедуваат реален ефект во раното откривање.
- Рак на дојка: 0,8–5,4% од целната популација.
- Рак на грлото на матката: 10,3–15,5%. Овие бројки се далеку под европските препораки и не обезбедуваат реален ефект во раното откривање.
- Доцна дијагностика: Повеќе од 80% од пациентките со рак се лекуваат во подоцнежни стадиуми. Резултатите од мамографиите се издаваат по просечно 25 дена, а во некои случаи дури и по 60 дена. ПАП-тестовите имаат доцнење во резултатите над еден месец.
- Повеќе од 80% од пациентките со рак се лекуваат во подоцнежни стадиуми.
- Резултатите од мамографиите се издаваат по просечно 25 дена, а во некои случаи дури и по 60 дена.
- ПАП-тестовите имаат доцнење во резултатите над еден месец.
- Недоволна промоција и следливост: Целните активности се насочени на бројот на извршени прегледи, а не на ефектите врз здравјето. Нема систем за целосно следење на поканети и одѕив на жените. Дел од пациентките продолжуваат со лекување во приватниот сектор, што создава „губење“ на податоците.
- Целните активности се насочени на бројот на извршени прегледи, а не на ефектите врз здравјето.
- Нема систем за целосно следење на поканети и одѕив на жените.
- Дел од пациентките продолжуваат со лекување во приватниот сектор, што создава „губење“ на податоците.
- Недостатоци во кадар и инфраструктура: Недостиг на специјализирани кадри во радиологија, цитологија и патологија. Нерамномерна распределба на опрема и инфраструктура. Информациските системи не овозможуваат целосна размена на податоци.
- Недостиг на специјализирани кадри во радиологија, цитологија и патологија.
- Нерамномерна распределба на опрема и инфраструктура.
- Информациските системи не овозможуваат целосна размена на податоци.
Заклучок: Со постојниот начин на спроведување, скрининг-програмите не можат да обезбедат значајно рано откривање на малигните заболувања ниту намалување на смртноста.
Препораки на ревизорите:
- Воспоставување јасна стратешка рамка и координација помеѓу институциите.
- Континуирани промотивни активности за зголемување на информираноста и мотивацијата на населението.
- Интегриран систем за следење на резултатите и ефектите од скрининг-програмите.
Оваа анализа укажува дека бројките на хартија не одговараат на реалната слика: раното откривање и навремената дијагностика остануваат голем предизвик во здравствениот систем.
