Хроничната болест на бубрезите зафаќа околу десет проценти од светската популација, а се проценува дека во Србија со ова заболување живеат околу 700.000 граѓани. Стручњаците предупредуваат дека се работи за своевидна епидемија на современото време.
Долг период без симптоми Главниот проблем е што болеста долго време не дава симптоми, па често се открива дури во подоцнежни фази. Во моментов повеќе од 4.000 пациенти во Србија се на некој вид замена на бубрежната функција, хемодијализа или перитонеална дијализа. Поради тоа, по повод Светскиот ден на бубрезите се нагласува значењето на раното откривање и навремено лекување.
Неспецифични симптоми на хронична болест на бубрезите Кога симптомите се појавуваат, тие обично се неспецифични:
- општа слабост,
- замор,
- гадење,
- отекување,
- намалено мокрење.
Затоа пациентите често не помислуваат веднаш на болест на бубрезите.
Активно тестирање кај ризични групи Д-р Петар Ѓуриќ, нефролог во Клиничко-болничкиот центар „Звездара“, објаснува дека е особено важно болеста активно да се бара кај ризичните групи – лица со дијабетес, висок крвен притисок, постари лица, како и оние со семејна историја на болести на бубрезите.
- Хроничната болест на бубрезите е значаен ризик и за кардиоваскуларни болести. Пациентите имаат зголемен ризик од инфаркт, нарушување на срцевиот ритам и мозочен удар. Раното откривање и лекување е клучно за зачувување на функцијата на бубрезите и превенција на сериозни срцеви компликации. Кога болеста напредува до завршни стадиуми, пациентите имаат потреба од хемодијализа, перитонеална дијализа или трансплантација на бубрег – објаснува д-р Ѓуриќ.
Напредок во лекувањето, но потребна достапност на современи терапии Во последните десет години има значаен напредок во лекувањето на хроничната болест на бубрезите. Денес постојат лекови кои делуваат на повеќе поврзани заболувања, помагаат во контрола на дијабетес, лекување на срцева слабост и успорување на пропаѓањето на бубрежната функција.
- Сепак, проблем е достапноста на овие терапии. Во Србија, пациентите овие лекови ги добиваат бесплатно само ако имаат дијабетес и ги исполнуваат условите, додека кај хронична болест на бубрезите мора да ги плаќаат сами – додава д-р Ѓуриќ.
Јакнење на трансплантациониот програм Програмот за трансплантации во Србија бележи напредок, но потребите се големи. Проф. д-р Небојша Тасиќ, помошник министер за здравство, истакнува дека државата континуирано работи на зголемување на бројот на донори и развој на трансплантациониот програм.
- Бројот на донори и трансплантациите се зголеми, но потребата останува голема. Над 4.000 луѓе се на дијализа, а за многумина трансплантацијата е најдобра шанса за квалитетен и долг живот. Денес трансплантацијата е успешна процедура, благодарение на современата терапија – вели проф. д-р Тасиќ.
Министерството за здравство посебен акцент става на превенција и рано откривање, при што примарната здравствена заштита игра клучна улога.
Светски ден на бубрезите По повод 20 години од основањето на Светскиот ден на бубрезите, Здружението на трансплантирани пациенти „Заедно за нов живот“ започна серијал подкасти за информирање на пациентите и нивните семејства. Во 10 епизоди, експерти ќе зборуваат за превенција, рано откривање, современи терапии, дијализа и трансплантации, а ќе има и сведоштва на пациенти.
Првата епизода на подкастот „Заедно низ…“ ќе биде објавена на 13 март 2026 година на YouTube каналот на здружението, со нови епизоди секој втор петок.
Важноста на информации за пациентите Оливера Јовановиќ, претседателка на здружението, нагласува дека целта е пациентите никогаш да не се најдат во ситуација да кажат „Не знаев, никој не ми рече“, преку јасни и конкретни информации за животот со хронична бубрежна болест.
Во Србија 1.700 пациенти чекаат нова шанса за живот Во 2025 година се извршени 102 трансплантации – најголем број во последните десет години. Од 1 јануари до 27 февруари 2026 година се извршени 18 трансплантации на органи од починати донори и 10 трансплантации на рожници.
Меѓу трансплантираните органи имало 12 бубрези, 2 црн дроба и 4 срца. Сепак, 1.700 пациенти во Србија сè уште чекаат нова шанса за живот, меѓу кои и околу 40 деца, а над 4.000 пациенти се на некој вид замена на бубрежната функција.
