Една година по воведувањето на спорните царини на Доналд Трамп за „Денот на ослободувањето“, светската трговија изгледа сосема поинаку. Американските увозници и потрошувачи претрпеа огромен финансиски удар, додека некои земји неочекувано профитираа.
Со воведувањето на 10% основна царина на увозот и до 50% за 85 земји со трговски суфицит, Белата куќа предизвика бурни реакции на глобалните пазари. Американските компании се брзаа да складираат стоки, а увозот на злато достигна историски рекорд од 72 милијарди долари, најмногу од Швајцарија, но и од нови добавувачи како Узбекистан, Филипини и Зимбабве.
Кина беше најпогодена – увозот од таму се намали за 66 милијарди долари, додека земји како Тајван, Виетнам и Индија ја искористија можноста да го зголемат својот извоз во САД, дури и со делумно реципрочни царини. Австралија и земјите од Латинска Америка излегоа како главни добитници на кризата.
Меѓутоа, товарот најмногу го понесоа американските потрошувачи – секое домаќинство во 2025 година плати околу 1.000 долари повеќе, според експерти, додека компаниите се соочуваа со отпуштања, намалени инвестиции и зголемени цени.
Оттука следуваше нестабилност: нагло склучени и поништени трговски договори, пакет-тарифи по земји и сектори, како и постојана неизвесност околу идните стапки на царини. Единствениот светол момент беше дека некои компании почнаа да диверзифицираат пазари, што може да ги направи поотпорни во иднината.
Годинава светот научи дека една одлука од Вашингтон може да го преврти глобалното трговско ткаенје – и дека последиците ги плаќаат сите: од компаниите до секое американско семејство.
